Author: สถาบันวิจัยและพัฒนา

เมื่อวันที่ 25–26 พฤษภาคม 2569 ทีมวิจัยนำโดย ดร.นรานันท์ ขำมณี พร้อมด้วยอาจารย์ณัฐปภัสร์ บุญดำ ผู้ช่วยศาสตราจารย์อยับ อาซัดคาน และอาจารย์ปานเผด็จ นวนหนู จัดนิทรรศการถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่อง “การเพิ่มมูลค่าของวัสดุเหลือทิ้งจากสวนทุเรียนจังหวัดสุราษฎร์ธานีเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน” ณ ตำบลขุนทะเล อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยมีเกษตรกรและผู้สนใจเข้าร่วมกว่า 40 คน ทั้งนี้ ได้รับเกียรติจากคุณทัพชนะ มะลิเผือก นายกเทศมนตรีตำบลขุนทะเล บรรยายพิเศษเกี่ยวกับการขับเคลื่อนนโยบายและแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาท้องถิ่น เพื่อส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรในพื้นที่อย่างคุ้มค่าและยั่งยืน ภายในงานมีการจัดแสดงโปสเตอร์วิชาการ การสาธิตกระบวนการแปรรูปวัสดุเหลือทิ้งจากสวนทุเรียน ตลอดจนการบรรยายและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับการผลิตถ่านชีวภาพ (Biochar) การผลิตปุ๋ยอินทรีย์ และการสร้างผลิตภัณฑ์เซรามิกจากวัสดุเหลือใช้ในชุมชน ซึ่งเป็นแนวทางเพิ่มมูลค่าของเหลือทิ้งทางการเกษตรและลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ คณะวิจัยยังได้ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนผ่านการบูรณาการเครื่องมือวิศวกรสังคม เพื่อสร้างกระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน และยกระดับศักยภาพของชุมชนในการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากควบคู่กับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน

สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ดำเนินกิจกรรม โครงการการย้อมไหมด้วยวัสดุธรรมชาติ เพื่อศึกษาและรวบรวมองค์ความรู้เกี่ยวกับการย้อมสีธรรมชาติจากทรัพยากรท้องถิ่น โดยมุ่งเน้นการศึกษาการย้อมไหมจากเปลือกสะตอและการหมักโคลนจากแหล่งธรรมชาติในจังหวัดสุราษฎร์ธานี อันเป็นการอนุรักษ์และต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่น ควบคู่กับการพัฒนาองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และนวัตกรรม เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ผลิตภัณฑ์สิ่งทอและส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของชุมชน ในวันที่ 25 พฤษภาคม 2569 คณะผู้ปฏิบัติงานได้ลงพื้นที่สำรวจ รวบรวมข้อมูล และศึกษากระบวนการย้อมสีธรรมชาติจากวัสดุพื้นถิ่น รวมทั้งเก็บข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งโคลนธรรมชาติที่มีศักยภาพในการนำมาใช้ร่วมกับการย้อมไหมจากเปลือกสะตอ เพื่อศึกษาความแตกต่างของคุณสมบัติและเฉดสีที่เกิดขึ้นจากแร่ธาตุในโคลนแต่ละพื้นที่ ซึ่งเป็นองค์ความรู้ที่สามารถนำไปพัฒนาต้นแบบสีไหมธรรมชาติที่มีเอกลักษณ์เฉพาะของจังหวัดสุราษฎร์ธานี ต่อมาคณะผู้ดำเนินงานยังได้ศึกษาคุณสมบัติของวัสดุธรรมชาติที่ใช้ในการย้อมไหม โดยเฉพาะเปลือกสะตอซึ่งเป็นวัสดุเหลือใช้จากภาคเกษตรที่มีสารแทนนินสูง สามารถให้สีธรรมชาติและช่วยให้สีติดเส้นใยได้ดี ก่อนนำเส้นไหมเข้าสู่กระบวนการหมักโคลนจากแหล่งธรรมชาติ เพื่อเปรียบเทียบผลของแร่ธาตุที่มีต่อการเปลี่ยนแปลงเฉดสี ความคงทน และคุณภาพของเส้นไหม ซึ่งเป็นการผสมผสานองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ากับหลักการทางวิทยาศาสตร์อย่างเป็นรูปธรรม ผลการดำเนินกิจกรรมจะนำไปสู่การจัดทำฐานข้อมูลองค์ความรู้ด้านการย้อมไหมด้วยวัสดุธรรมชาติ การพัฒนาต้นแบบชุดสีไหมจากทรัพยากรท้องถิ่น และการเผยแพร่องค์ความรู้แก่ชุมชน ผู้ประกอบการ และผู้สนใจ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร อนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น และส่งเสริมการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างคุ้มค่า อันจะเป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาผลิตภัณฑ์สิ่งทอเชิงสร้างสรรค์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจฐานวัฒนธรรมของจังหวัดสุราษฎร์ธานีอย่างยั่งยืน

สถาบันวิจัยและพัฒนามอบหมายให้ ดร.พสุวดี จันทร์โกมุท และคณะทำงานดำเนินการขับเคลื่อนโครงการ “พัฒนาชุมชนนวัตกรรมต้นแบบเพื่อยกระดับศักยภาพและสร้างมูลค่าเพิ่มจากภูมิปัญญาท้องถิ่นและทรัพยากรพื้นที่ตำบลบางใบไม้ อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี” ภายใต้งบยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น ประจำปีงบประมาณ 2569 โดยมุ่งส่งเสริมการอนุรักษ์และต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นผ่านกระบวนการเรียนรู้ข้ามวัยระหว่างปราชญ์ชุมชนเยาวชน นักศึกษา และประชาชนในพื้นที่ การดำเนินงานครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน โรงเรียนวัดบางใบไม้และประชาชนร่วมให้ข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์ การสำรวจภาคสนาม และการถอดบทเรียนภูมิปัญญาท้องถิ่น อาทิ การแปรรูปผลิตภัณฑ์จากมะพร้าว งานจักสานจากต้นจาก อาหารพื้นถิ่น ภูมิปัญญาการต่อเรือพื้นบ้านและการอนุรักษ์ระบบนิเวศคลองร้อยสาย ผลจากการดำเนินงานจะนำไปสู่การจัดทำฐานข้อมูลชุมชนและการพัฒนานวัตกรรมชุมชนต้นแบบ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ การถ่ายทอดภูมิปัญญาสู่เยาวชน และการสร้างมูลค่าเพิ่มจากทรัพยากรท้องถิ่น อันเป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนในอนาคต

ผศ.ดร.ภควดี รักษ์ทอง และคณะผู้วิจัยมหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ดำเนินงานโครงการยุทธศาสตร์ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 เรื่อง “การศึกษาศักยภาพและการจัดการมูลฝอยชุมชนแบบมีส่วนร่วมในพื้นที่ชุมชนในบาง จังหวัดสุราษฎร์ธานี” ณม.1 ต.บางใบไม้ อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี เพื่อสำรวจองค์ประกอบขยะมูลฝอยชุมชนและศึกษาศักยภาพชุมชนในการจัดการขยะมูลฝอยและร่างข้อเสนอแนะเชิงนโยบายสู่การจัดการที่ยั่งยืน ผลวิจัยพบว่าขยะส่วนใหญ่เป็นขยะทั่วไป (48.75%) ขยะอินทรีย์ (37.50%) ขยะอันตราย (12.5%) และขยะรีไซเคิล (1.25%) มีประเด็นที่น่าชื่นชมประชาชนมีพฤติกรรมคัดแยกขยะรีไซเคิลสูงถึง 91.3% และมีความรู้ระดับสูง แต่ภาพรวมพฤติกรรมการจัดการขยะ ทัศนคติ และการสนับสนุนจากภาครัฐยังอยู่ในระดับปานกลาง การจัดการขยะในพื้นที่มีประเด็นที่สามารถพัฒนาให้ดียิ่งขึ้นได้โดยเฉพาะการแก้ไขทัศนคติของประชาชนที่มองว่าการทิ้งขยะทั่วไป หน้ากากอนามัย และขยะอันตรายมีความยุ่งยาก รวมถึงการขาดกลไกยกย่องผู้ปฏิบัติดี คณะผู้วิจัยจึงนำข้อมูลนี้มาร่างข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย 3 แนวทางที่ทำได้จริง คือ 1) ปรับวิธีจัดการขยะอันตราย หน้ากากอนามัย และขยะทั่วไปให้เข้าใจง่ายและปฏิบัติได้ 2) ต่อยอดธนาคารขยะสู่การจัดการขยะอินทรีย์และขยะเกษตรสร้างรายได้ และ 3) สร้างมาตรการยกย่องครัวเรือนต้นแบบ เพื่อส่งมอบให้ชุมชนใช้ขับเคลื่อนแผนจัดการขยะมูลฝอยชุมชนอย่างยั่งยืน

มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี (มรส.) ขับเคลื่อนโครงการยุทธศาสตร์ 69 เดินหน้ายกระดับเศรษฐกิจฐานราก ส่งทีมนักวิจัยลงพื้นที่ทำงานร่วมกับกลุ่มเกษตรกรตำบลบางใบไม้ อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี ขับเคลื่อนโครงการวิจัย “การจัดการเศษเหลือทางการเกษตรผ่านกระบวนการโลจิสติกส์และโซ่อุปทานเพื่อการสร้างมูลค่าเพิ่มอย่างยั่งยืน” เปลี่ยนขยะเหลือทิ้งทางการเกษตรให้กลายเป็นโอกาสใหม่ของชุมชน งานวิจัยชิ้นนี้มุ่งตอบโจทย์ 3 มิติสำคัญ คือ การศึกษาสภาพปัญหาจริงในปัจจุบัน, วิเคราะห์เส้นทางระบบขนส่งและจัดเก็บ (โลจิสติกส์และโซ่อุปทาน) ของเศษเหลือทางการเกษตรและการเสนอแนวทางสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเศษเหลือทางการเกษตรโดยทีมนักวิจัยได้ใช้วิธีลงพื้นที่สำรวจและสัมภาษณ์เจาะลึกผู้นำชุมชน เพื่อนำข้อมูลมาออกแบบแนวทางที่ตอบโจทย์วิถีชีวิตของคนในท้องถิ่นอย่างแท้จริง ความสำเร็จของโครงการนี้ ไม่เพียงแต่ช่วยลดปัญหามลพิษในสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นการวางรากฐาน “เศรษฐกิจหมุนเวียน” ที่จะช่วยสร้างรายได้เสริมที่มั่นคงให้แก่เกษตรกรพร้อมขับเคลื่อนตำบลบางใบไม้สู่การเป็นต้นแบบชุมชนสีเขียวที่เติบโตอย่างยั่งยืนตามแนวทาง SDGs ต่อไป

สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ดำเนินการประเมินผลโครงการฟื้นฟูและอนุรักษ์ป่าทุ่งทะเลอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบี่ ซี่งเป็นโครงการในพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้า สิริกิต์ พระบรมราชินินาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงมีพระราชปณิธานในการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติให้คงความอุดมสมบูรณ์ ควบคู่กับการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่อย่างสมดุลและยั่งยืน โดยมีเป้าหมายสำคัญในการฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้ สัตว์ป่า และสัตว์น้ำ ให้กลับคืนสู่ความสมบูรณ์ ตลอดจนรักษาสมดุลของระบบนิเวศในพื้นที่ประมาณ 4,200 ไร่ ภายในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าทุ่งทะเล การดำเนินงานของโครงการฯ ตลอดระยะเวลา 30 ปี เป็นการบูรณาการร่วมกันหลายภาคส่วน จึงได้มีได้มีการติดตามและประเมินผลอย่างเป็นระบบในหลายมิติ เพื่อให้ได้ข้อมูลเชิงประจักษ์สำหรับใช้ประกอบการปรับปรุงและพัฒนาการดำเนินงานให้สอดคล้องกับแนวพระราชดำริและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชน

คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ยกระดับ “มโนราห์–ตะลุง” สู่การเป็นนวัตกรรมสุขภาพชุมชน “4DEDE” เพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) และส่งเสริมการควบคุมโรคความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุ ตำบลบางใบไม้ อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี ภายใต้แนวคิด “Healthy ทุกวัน ฉานไม่มีวันเป็น Stroke” นวัตกรรม 4DEDE พัฒนาขึ้นจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ 4 มิติสำคัญ ได้แก่ Drink ดื่มน้ำอย่างเหมาะสม Exercise ออกกำลังกายสม่ำเสมอ Deep Breathing ฝึกหายใจลดความเครียด และ Eat รับประทานอาหารลดหวาน มัน เค็ม เพื่อลดปัจจัยเสี่ยงของโรคความดันโลหิตสูงและโรคหลอดเลือดสมอง จุดเด่นของโครงการคือเอาความรักความห่วงใยของลูกหลานมาผสานอัตลักษณ์ท้องถิ่นภาคใต้มาประยุกต์ใช้โดยใช้การขับร้องมโนราห์ร่วมกับการฝึกหายใจ และการเคลื่อนไหวตามจังหวะตะลุงเป็นกิจกรรมออกกำลังกาย สร้างความสนุกสนานและเพิ่มการมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุในการดูแลสุขภาพตนเอง ความร่วมมือของสถาบันการศึกษา ภาคีเครือข่ายสุขภาพ และชุมชน ส่งผลให้ผู้สูงอายุมีพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสม ควบคุมความดันโลหิตได้ดีขึ้น ลดความเสี่ยงต่อ Stroke และมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน พร้อมก้าวสู่การเป็นต้นแบบนวัตกรรมสุขภาพชุมชนของประเทศไทยในอนาคต

ทีมนักวิจัย มรส. นำทีมโดย ผศ.ดร.ณัฐธิดา ศรีราชยาและคณะ นักวิจัยในโครงการวิจัยการใช้วัสดุเหลือเปลือกโกโก้เป็นผลิตภัณฑ์ถ่านอัดแท่งโดยมียางพาราเป็นวัสดุเชื่อมประสานเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ลงพื้นที่กลุ่มวิสาหกิจชุมชนโกโก้วิภาวดี อำเภอวิภาวดี จังหวัดสุราษฎร์ธานี ได้ร่วมกันถ่ายทอดเทคโนโลยีกรรมวิธีการผลิตถ่านอัดแท่งจากวัสดุเหลือทิ้งเปลือกโกโก้ โดยการเผาถ่านจากเปลือกโกโก้ที่เหลือทิ้งจากกระบวนการแปรรูปผลิตภัณฑ์โกโก้เพิ่มมูลค่าเป็นผลิตภัณฑ์ถ่านเปลือกโกโก้ และยังเป็นการรักษาสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน ลดขยะและทำลายแหล่งเพาะพันธุ์เชื้อโรค นอกจากนี้ยังได้ถ่ายทอดกระบวนการอัดแท่งถ่านจากเปลือกโกโก้โดยใช้ยางพาราเป็นวัสดุเชื่อมประสาน โดยการนำเอายางพาราที่เกษตรกรในพื้นที่มีอยู่แล้วมาเพิ่มมูลค่าเป็นตัวเชื่อมประสานให้กับผลิตภัณฑ์ถ่านอัดแท่งจากเปลือกโกโก้ สามารถต่อยอดไปเป็นผลิตภัณฑ์ถ่านเชื้อเพลิงที่มีค่าทางความร้อนสูงสร้างรายได้เสริมให้แก่กลุ่มวิสาหกิจชุมชน