SDG 13

มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี โดยวิทยาลัยนานาชาติการท่องเที่ยว จัดโครงการการสร้างการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนท้องถิ่นในการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุลและยั่งยืน ภายใต้กิจกรรม “Go Green @ Bang Bai Mai” ณ โรงเรียนวัดบางใบไม้ ตลาดน้ำประชารัฐ และสวนลุงสงค์ ตำบลบางใบไม้ อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี กิจกรรมมุ่งพัฒนาศักยภาพเยาวชนให้มีความรู้ด้านวิถีชุมชนคาร์บอนต่ำ การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และทักษะการสื่อความหมายเพื่อการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ ผ่านการอบรม การฝึกปฏิบัติในพื้นที่จริง และการเรียนรู้จากปราชญ์ชุมชน โดยเยาวชนได้ศึกษาและถ่ายทอดคุณค่าของ ต้นจากซึ่งเป็นพืชสำคัญของระบบนิเวศพื้นที่ชุ่มน้ำ และ มะพร้าว ซึ่งเป็นทรัพยากรและภูมิปัญญาที่สะท้อนวิถีชีวิตของชุมชนบางใบไม้ พร้อมร่วมออกแบบเส้นทางการเรียนรู้และสื่อสร้างสรรค์บนฐานทรัพยากรท้องถิ่น ผลการดำเนินงานก่อให้เกิดเครือข่ายความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย โรงเรียน ชุมชน และหน่วยงานในพื้นที่ ส่งเสริมบทบาทของเยาวชนในการเป็นผู้สื่อสารคุณค่าของทรัพยากรท้องถิ่น และสนับสนุนการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม นำไปสู่การพัฒนาชุมชนบางใบไม้อย่างยั่งยืนตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) และการขับเคลื่อนสู่สังคมคาร์บอนต่ำ

เมื่อวันที่ 25–26 พฤษภาคม 2569 ทีมวิจัยนำโดย ดร.นรานันท์ ขำมณี พร้อมด้วยอาจารย์ณัฐปภัสร์ บุญดำ ผู้ช่วยศาสตราจารย์อยับ อาซัดคาน และอาจารย์ปานเผด็จ นวนหนู จัดนิทรรศการถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่อง “การเพิ่มมูลค่าของวัสดุเหลือทิ้งจากสวนทุเรียนจังหวัดสุราษฎร์ธานีเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน” ณ ตำบลขุนทะเล อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยมีเกษตรกรและผู้สนใจเข้าร่วมกว่า 40 คน ทั้งนี้ ได้รับเกียรติจากคุณทัพชนะ มะลิเผือก นายกเทศมนตรีตำบลขุนทะเล บรรยายพิเศษเกี่ยวกับการขับเคลื่อนนโยบายและแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาท้องถิ่น เพื่อส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรในพื้นที่อย่างคุ้มค่าและยั่งยืน ภายในงานมีการจัดแสดงโปสเตอร์วิชาการ การสาธิตกระบวนการแปรรูปวัสดุเหลือทิ้งจากสวนทุเรียน ตลอดจนการบรรยายและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับการผลิตถ่านชีวภาพ (Biochar) การผลิตปุ๋ยอินทรีย์ และการสร้างผลิตภัณฑ์เซรามิกจากวัสดุเหลือใช้ในชุมชน ซึ่งเป็นแนวทางเพิ่มมูลค่าของเหลือทิ้งทางการเกษตรและลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ คณะวิจัยยังได้ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนผ่านการบูรณาการเครื่องมือวิศวกรสังคม เพื่อสร้างกระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน และยกระดับศักยภาพของชุมชนในการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากควบคู่กับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน

ผศ.ดร.ภควดี รักษ์ทอง และคณะผู้วิจัยมหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ดำเนินงานโครงการยุทธศาสตร์ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 เรื่อง “การศึกษาศักยภาพและการจัดการมูลฝอยชุมชนแบบมีส่วนร่วมในพื้นที่ชุมชนในบาง จังหวัดสุราษฎร์ธานี” ณม.1 ต.บางใบไม้ อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี เพื่อสำรวจองค์ประกอบขยะมูลฝอยชุมชนและศึกษาศักยภาพชุมชนในการจัดการขยะมูลฝอยและร่างข้อเสนอแนะเชิงนโยบายสู่การจัดการที่ยั่งยืน ผลวิจัยพบว่าขยะส่วนใหญ่เป็นขยะทั่วไป (48.75%) ขยะอินทรีย์ (37.50%) ขยะอันตราย (12.5%) และขยะรีไซเคิล (1.25%) มีประเด็นที่น่าชื่นชมประชาชนมีพฤติกรรมคัดแยกขยะรีไซเคิลสูงถึง 91.3% และมีความรู้ระดับสูง แต่ภาพรวมพฤติกรรมการจัดการขยะ ทัศนคติ และการสนับสนุนจากภาครัฐยังอยู่ในระดับปานกลาง การจัดการขยะในพื้นที่มีประเด็นที่สามารถพัฒนาให้ดียิ่งขึ้นได้โดยเฉพาะการแก้ไขทัศนคติของประชาชนที่มองว่าการทิ้งขยะทั่วไป หน้ากากอนามัย และขยะอันตรายมีความยุ่งยาก รวมถึงการขาดกลไกยกย่องผู้ปฏิบัติดี คณะผู้วิจัยจึงนำข้อมูลนี้มาร่างข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย 3 แนวทางที่ทำได้จริง คือ 1) ปรับวิธีจัดการขยะอันตราย หน้ากากอนามัย และขยะทั่วไปให้เข้าใจง่ายและปฏิบัติได้ 2) ต่อยอดธนาคารขยะสู่การจัดการขยะอินทรีย์และขยะเกษตรสร้างรายได้ และ 3) สร้างมาตรการยกย่องครัวเรือนต้นแบบ เพื่อส่งมอบให้ชุมชนใช้ขับเคลื่อนแผนจัดการขยะมูลฝอยชุมชนอย่างยั่งยืน

มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี (มรส.) ขับเคลื่อนโครงการยุทธศาสตร์ 69 เดินหน้ายกระดับเศรษฐกิจฐานราก ส่งทีมนักวิจัยลงพื้นที่ทำงานร่วมกับกลุ่มเกษตรกรตำบลบางใบไม้ อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี ขับเคลื่อนโครงการวิจัย “การจัดการเศษเหลือทางการเกษตรผ่านกระบวนการโลจิสติกส์และโซ่อุปทานเพื่อการสร้างมูลค่าเพิ่มอย่างยั่งยืน” เปลี่ยนขยะเหลือทิ้งทางการเกษตรให้กลายเป็นโอกาสใหม่ของชุมชน งานวิจัยชิ้นนี้มุ่งตอบโจทย์ 3 มิติสำคัญ คือ การศึกษาสภาพปัญหาจริงในปัจจุบัน, วิเคราะห์เส้นทางระบบขนส่งและจัดเก็บ (โลจิสติกส์และโซ่อุปทาน) ของเศษเหลือทางการเกษตรและการเสนอแนวทางสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเศษเหลือทางการเกษตรโดยทีมนักวิจัยได้ใช้วิธีลงพื้นที่สำรวจและสัมภาษณ์เจาะลึกผู้นำชุมชน เพื่อนำข้อมูลมาออกแบบแนวทางที่ตอบโจทย์วิถีชีวิตของคนในท้องถิ่นอย่างแท้จริง ความสำเร็จของโครงการนี้ ไม่เพียงแต่ช่วยลดปัญหามลพิษในสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นการวางรากฐาน “เศรษฐกิจหมุนเวียน” ที่จะช่วยสร้างรายได้เสริมที่มั่นคงให้แก่เกษตรกรพร้อมขับเคลื่อนตำบลบางใบไม้สู่การเป็นต้นแบบชุมชนสีเขียวที่เติบโตอย่างยั่งยืนตามแนวทาง SDGs ต่อไป

สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ดำเนินการประเมินผลโครงการฟื้นฟูและอนุรักษ์ป่าทุ่งทะเลอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอเกาะลันตา จังหวัดกระบี่ ซี่งเป็นโครงการในพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้า สิริกิต์ พระบรมราชินินาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงมีพระราชปณิธานในการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติให้คงความอุดมสมบูรณ์ ควบคู่กับการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่อย่างสมดุลและยั่งยืน โดยมีเป้าหมายสำคัญในการฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้ สัตว์ป่า และสัตว์น้ำ ให้กลับคืนสู่ความสมบูรณ์ ตลอดจนรักษาสมดุลของระบบนิเวศในพื้นที่ประมาณ 4,200 ไร่ ภายในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าทุ่งทะเล การดำเนินงานของโครงการฯ ตลอดระยะเวลา 30 ปี เป็นการบูรณาการร่วมกันหลายภาคส่วน จึงได้มีได้มีการติดตามและประเมินผลอย่างเป็นระบบในหลายมิติ เพื่อให้ได้ข้อมูลเชิงประจักษ์สำหรับใช้ประกอบการปรับปรุงและพัฒนาการดำเนินงานให้สอดคล้องกับแนวพระราชดำริและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชน

เมื่อวันที่ 11-12 พฤษภาคม 2569 ผศ.ดร.วัชรี รวยรื่น ได้จัดกิจกรรมการเพิ่มมูลค่าขยะพลาสติกสู่ผลิตภัณฑ์ตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนและการผลิตเชื้อเพลิงทดแทนจากขยะพลาสติกด้วยเทคโนโลยีไพโรไลซิสภายใต้โครงการการพัฒนาโมเดลเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) เพื่อการจัดการขยะอย่างยั่งยืนในชุมชนคลองน้อย จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยมีนายฉัตรไชยอินทร์เมือง นายกองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) คลองน้อยเป็นประธานเปิดการอบรม และมีวิทยากรประกอบด้วย ดร.เนตรนภา เรืองภานุพันธ์ (อาจารย์สาขาวิชาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม) ผศ.ดร.ชัยนุสนธ์ เกษตรพงศ์ศาล (สาขาวิชาเทคโนโลยีพลังงานทดแทน) ดร.รัชฎาพร ไทยเกิด (สาขาวิชาพืชศาสตร์) และอาจารย์คมกริษณ์ ศรีพันธ์ (เทคโนโลยีไฟฟ้าอุตสาหกรรม) ณ ที่ทำการองค์การบริหารส่วนตำบลคลองน้อย อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี  และมีผู้เข้าร่วมอบรมเชิงปฏิบัติในชุมชนและเจ้าหน้าที่ของอบต.คลองน้อยเข้าร่วมกิจกรรม จำนวน 50 คน โดยในกิจกรรมได้มีการอธิบายความรู้เกี่ยวกับพลาสติก การคัดเลือกและการหลอมพลาสติกพร้อมมีการสาธิตการใช้เครื่องมือในการหลอมพลาสติก เพื่อผลิตไม้แขวนเสื้อ และพวงกุญแจจากฝาขวดพลาสติก หลักการและเทคโนโลยีการเปลี่ยนขยะเป็นน้ำมัน ตัวอย่างผลผลิตน้ำมันน้ำมันด้วยเทคโนโลยีไพโรไลซิส เพื่อให้ผู้เข้าร่วมอบรมได้เห็นถึงประโยชน์และตระหนักเห็นถึงความสำคัญของขยะพลาสติกที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์หมุนเวียนได้ มีแนวทางในการจัดการขยะพลาสติกตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน ซึ่งสามารถช่วยลดปัญหาที่เกิดจากขยะพลาสติกไม่ว่าจะเป็นปัญหามลพิษทางดิน น้ำ และมลพิษทางอากาศในชุมชน และช่วยเพิ่มมูลค่าจากขยะพลาสติกเหล่านี้ได้ นอกจากนี้องค์การบริหารส่วนตำบลคลองน้อยก็ได้เล็งเห็นแนวทางการจัดการขยะที่สามารถนำไปใช้แก้ปัญหาขยะในชุมชน และนำไปปรับใช้ในแผนพัฒนาการจัดการขยะขององค์การบริหารส่วนตำบลให้เกิดความยั่งยืนต่อไป

จากปัญหาเศษเส้นใยมะพร้าวเหลือทิ้งจำนวนมากในพื้นที่ ต.บางใบไม้ อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี คณะนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี นำโดย ผศ.วิโรจน์ เชาว์วิเศษ จึงได้เดินหน้าขับเคลื่อนโครงการ “การแปรรูปเส้นใยมะพร้าวเหลือทิ้งเป็นถ่านชีวภาพเพื่อใช้ประโยชน์ทางการเกษตร” ณ หมู่ที่ 5 ตำบลบางใบไม้ ซึ่งการดำเนินงานในช่วงรอบ 6 เดือนแรก ทีมวิจัยได้นำองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีการเผาสมัยใหม่ และการจัดการพลังงาน เข้าไปบูรณาการร่วมกับภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชน เริ่มตั้งแต่การลงพื้นที่สำรวจปริมาณวัตถุดิบ ตลอดจนทดลองแปรรูปในสภาวะที่เหมาะสมเพื่อดึงประสิทธิภาพสูงสุดของถ่านชีวภาพ (Biochar) เปลี่ยนจาก”ของเสียที่ไม่มีใครต้องการ” ให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์คุณภาพสูง โดยโครงการนี้เป็นการทำงานร่วมกับกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ ได้แก่ เกษตรกรผู้ปลูกมะพร้าว กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้แปรรูปขุยมะพร้าว และนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนโมเดลขยะเหลือทิ้งเป็นศูนย์ (Zero Waste) ด้วยการนำถ่านชีวภาพไปทดลองใช้เป็นวัสดุปลูกและปรับปรุงดิน ช่วยลดต้นทุนปุ๋ยเคมีและส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช รวมถึงต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ดูดซับกลิ่นเพื่อสร้างรายได้เสริม ซึ่งไม่เพียงแต่ช่วยยกระดับเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืนเท่านั้น แต่ยังช่วยสร้างความสุขมวลรวมให้กับพี่น้องเกษตรกรในชุมชนอย่างแท้จริง