สาขาวิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มรส. นำนักศึกษาเรียนรู้วัฒนธรรมไทยทรงดำจากชุมชนจริง เสริมทักษะวิจัยภาคสนาม สืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน

ในวันที่ 5 และ 7 ตุลาคม 2569 สาขาวิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี จัดโครงการพัฒนาศักยภาพนักศึกษาและการเรียนรู้เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน กิจกรรมที่ 4 การเรียนรู้เชิงปฏิบัติการวัฒนธรรมไทยทรงดำเพื่อการอนุรักษ์และสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น ณ วัดดอนมะลิ ตำบลท่าข้าม อำเภอพุนพิน จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยมีนักศึกษาสาขาวิชาภาษาไทย ชั้นปีที่ 2 เข้าร่วมจำนวน 94 คน แบ่งเป็นนักศึกษาชาย 5 คน และนักศึกษาหญิง 89 คน เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง พัฒนาทักษะการวิจัยทางภาษาไทย และสร้างความตระหนักถึงคุณค่าของมรดกทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น ผ่านกระบวนการเรียนรู้ร่วมกับชุมชน

การจัดกิจกรรมครั้งนี้มุ่งเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการวิจัยทางภาษาไทย ควบคู่กับการพัฒนาทักษะเบื้องต้นด้านการสร้างเครื่องมือวิจัย การเก็บรวบรวมและคัดเลือกข้อมูล ตลอดจนเตรียมความพร้อมให้นักศึกษาสามารถนำองค์ความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ในการเรียน การศึกษาค้นคว้า การวิจัย และการฝึกสหกิจศึกษา โดยเน้นการเรียนรู้เชิงปฏิบัติการจากแหล่งเรียนรู้ในชุมชน เพื่อเชื่อมโยงองค์ความรู้ทางวิชาการเข้ากับบริบททางสังคม วัฒนธรรม และวิถีชีวิตของชุมชนไทยทรงดำอย่างเป็นรูปธรรม

สำหรับการดำเนินกิจกรรม ได้แบ่งนักศึกษาออกเป็น 2 กลุ่ม เพื่อเปิดโอกาสให้เข้าร่วมกระบวนการเรียนรู้ได้อย่างทั่วถึง โดยจัดการเรียนรู้ผ่าน 3 ฐานสำคัญ ได้แก่ ฐานวัฒนธรรมภาษา ฐานวัฒนธรรมลายผ้าและที่อยู่อาศัย และฐานวัฒนธรรมอาหาร ซึ่งนักศึกษาได้เรียนรู้โดยตรงจากผู้มีความรู้ในชุมชน ผ่านการสังเกต การตั้งคำถาม การสัมภาษณ์ และการบันทึกข้อมูลภาคสนาม รวมถึงศึกษาลักษณะทางภาษา อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญาด้านเครื่องแต่งกายและที่อยู่อาศัย ตลอดจนเรียนรู้วัฒนธรรมอาหารผ่านการสาธิตและการถ่ายทอดองค์ความรู้จากชุมชน กระบวนการดังกล่าวช่วยให้นักศึกษาเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างภาษา วัฒนธรรม ภูมิปัญญา และวิถีชีวิตของชุมชนไทยทรงดำ พร้อมทั้งฝึกทักษะการคิดวิเคราะห์ การสื่อสาร และการทำงานร่วมกับผู้อื่น

ผลการดำเนินกิจกรรมสะท้อนให้เห็นถึงพัฒนาการด้านความรู้ความเข้าใจของนักศึกษาอย่างชัดเจน โดยผลการประเมินหลังเข้าร่วมกิจกรรมพบว่า นักศึกษามีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับวัฒนธรรม วิถีชีวิต และภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนไทยทรงดำอยู่ในระดับมากที่สุด มีค่าเฉลี่ย 4.64 (S.D. = 0.50) สูงกว่าก่อนเข้าร่วมกิจกรรม ซึ่งอยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ย 3.93 (S.D. = 0.64) ขณะที่ผลการประเมินด้านการนำความรู้ไปประยุกต์ใช้มีค่าเฉลี่ย 4.56 (S.D. = 0.61) อยู่ในระดับมากที่สุด และความพึงพอใจต่อการเข้าร่วมกิจกรรมโดยภาพรวมมีค่าเฉลี่ย 4.70 (S.D. = 0.55) อยู่ในระดับมากที่สุดเช่นเดียวกัน สะท้อนถึงความเหมาะสมของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้นักศึกษาได้ลงมือปฏิบัติและมีส่วนร่วมกับชุมชนอย่างใกล้ชิด

นอกจากนี้ กิจกรรมยังส่งเสริมให้นักศึกษาได้พัฒนาทักษะการศึกษาข้อมูลภาคสนามอย่างเป็นระบบ สามารถนำข้อมูลที่รวบรวมได้มาสรุป วิเคราะห์ และเชื่อมโยงกับองค์ความรู้ด้านภาษาและวัฒนธรรม ตลอดจนเกิดความตระหนักถึงคุณค่าและความสำคัญของมรดกทางวัฒนธรรม อัตลักษณ์ชุมชน และภูมิปัญญาท้องถิ่น อันเป็นพื้นฐานสำคัญในการส่งเสริมบทบาทของเยาวชนและสถาบันการศึกษาในการอนุรักษ์ สืบสาน และเผยแพร่องค์ความรู้ของชุมชนให้คงอยู่สืบไป

การดำเนินกิจกรรมดังกล่าวสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) โดยเฉพาะ SDG 4: Quality Education (การศึกษาที่เท่าเทียม) ที่มุ่งส่งเสริมการศึกษาที่มีคุณภาพและโอกาสในการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ผ่านการพัฒนาศักยภาพผู้เรียนด้วยกระบวนการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง การเสริมสร้างทักษะการวิจัยและการคิดวิเคราะห์ ตลอดจนการใช้ชุมชนเป็นแหล่งเรียนรู้ที่เชื่อมโยงความรู้ทางวิชาการกับภูมิปัญญาท้องถิ่น อีกทั้งยังสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ที่ 3 การยกระดับคุณภาพการศึกษา ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ที่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนและการจัดการศึกษาที่ตอบสนองต่อบริบทของท้องถิ่น ทั้งนี้ การดำเนินกิจกรรมเป็นไปตามระยะเวลาที่กำหนด และนับเป็นส่วนหนึ่งของการส่งเสริมความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย นักศึกษา และชุมชน ในการบูรณาการการเรียนรู้ทางวิชาการเข้ากับการอนุรักษ์และสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น พร้อมทั้งเสริมสร้างประสบการณ์และทักษะที่จำเป็นต่อการพัฒนาศักยภาพนักศึกษาให้สามารถนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ในการศึกษาและการทำงานในอนาคต ตลอดจนมีส่วนร่วมในการธำรงรักษามรดกทางวัฒนธรรมของชุมชนอย่างยั่งยืน