โครงการ Upskills/Reskills ให้แก่นักศึกษาด้วยกระบวนการวิศวกรสังคมอย่างยั่งยืน กิจกรรมพัฒนานวัตกรรม/ผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรไทย ร่วมกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางไทร
คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี เดินหน้าขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน SDG 3 การมีสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี (Good Health and Well-being) ผ่านการดำเนิน โครงการ Upskills/Reskills ให้แก่นักศึกษาด้วยกระบวนการวิศวกรสังคมอย่างยั่งยืน มุ่งพัฒนาศักยภาพนักศึกษาให้มีทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ไขปัญหาสุขภาพจากสถานการณ์จริง และสามารถสร้างนวัตกรรมสุขภาพที่ตอบสนองความต้องการของชุมชน
เมื่อวันที่ 25–26 สิงหาคม 2569 คณาจารย์และนักศึกษาคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี จำนวน 12 คน ประกอบด้วยอาจารย์ 2 คน และนักศึกษา 10 คน ร่วมกับ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางไทร อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี ดำเนินกิจกรรมวิศวกรสังคมเพื่อพัฒนานวัตกรรมและผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรไทย ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางไทร เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานของคลินิกอโรคยาและการบริการด้านการแพทย์แผนไทยของพื้นที่
กิจกรรมดังกล่าวมุ่งเน้นการเรียนรู้ผ่านกระบวนการวิศวกรสังคม โดยให้นักศึกษาได้ศึกษาบริบทชุมชน วิถีชีวิต และปัญหาสุขภาพของประชาชนในพื้นที่ พร้อมประยุกต์ใช้เครื่องมือวิศวกรสังคม 5 เครื่องมือ ได้แก่ ฟ้าประทาน นาฬิกาชีวิต Timeline พัฒนาการ Timeline กระบวนการ และ M.I.C. Model เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างวิถีการทำงานกับปัญหาสุขภาพที่เกิดขึ้นจริง
จากการลงพื้นที่พบประเด็นสุขภาพสำคัญของคนทำงานในชุมชน ได้แก่ อาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ความเหนื่อยล้า ความตึงเครียด และอาการปวดศีรษะ รวมถึงค้นพบทุนชุมชนที่มีคุณค่า คือ สมุนไพรกระดูกไก่ดำและภูมิปัญญาด้านสมุนไพรไทยของชุมชน ซึ่งสามารถนำมาต่อยอดเพื่อพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพที่เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่
นักศึกษา อาจารย์ บุคลากรโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางไทร และเครือข่ายชุมชน ได้ร่วมกันดำเนินกระบวนการ ร่วมคิด ร่วมทดลอง และร่วมพัฒนา (Co-creation) โดยวิเคราะห์กระบวนการผลิตเดิม ปรับปรุงสูตร ทดลองพัฒนาผลิตภัณฑ์ และออกแบบรูปแบบการใช้งานและบรรจุภัณฑ์ ผ่านแนวคิด M.I.C. Model: Modify–Improve–Create จนนำไปสู่การสร้างผลิตภัณฑ์ต้นแบบจากสมุนไพรกระดูกไก่ดำ จำนวน 2 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่
- สเปรย์สมุนไพรกระดูกไก่ดำ ขนาด 100 มล. สำหรับดูแลอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อจากการทำงาน
- น้ำมันอโรมาโรลออนกระดูกไก่ดำ ขนาด 10 มล. สำหรับช่วยผ่อนคลายความเหนื่อยล้าและความตึงเครียดระหว่างวัน
การดำเนินโครงการครั้งนี้สะท้อนแนวคิดสำคัญของการพัฒนานวัตกรรมสุขภาพที่ “เริ่มต้นจากคนและชุมชน ไม่ใช่เพียงผลิตภัณฑ์” โดยนำปัญหาสุขภาพที่เกิดขึ้นจริงมาผสานกับองค์ความรู้ทางสุขภาพ ภูมิปัญญาท้องถิ่น และทรัพยากรชุมชน เพื่อสร้างแนวทางการดูแลสุขภาพที่เหมาะสมและสามารถต่อยอดได้อย่างยั่งยืน
ผลสำเร็จของโครงการพบว่า นักศึกษาไม่น้อยกว่าร้อยละ 80 สามารถประยุกต์ใช้กระบวนการและเครื่องมือวิศวกรสังคมในการศึกษาบริบท วิเคราะห์ปัญหา และค้นหาทุนชุมชนจากสถานการณ์จริง เกิดการพัฒนาทักษะสำคัญ ได้แก่ การคิดวิเคราะห์ การสื่อสาร การทำงานร่วมกับภาคีเครือข่าย และการสร้างนวัตกรรมเพื่อสังคม
นอกจากนี้ ผลิตภัณฑ์ต้นแบบจากสมุนไพรกระดูกไก่ดำทั้ง 2 รูปแบบ ได้ส่งมอบแก่ คลินิกอโรคยา โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางไทร เพื่อใช้เป็นต้นแบบในการทดลองใช้ ศึกษาผล และพัฒนาต่อยอดในระบบบริการสุขภาพชุมชน ซึ่งมีผู้รับบริการด้านการแพทย์แผนไทยมากกว่า 10,700 คนต่อปี
โครงการ Upskills/Reskills ให้แก่นักศึกษาด้วยกระบวนการวิศวกรสังคมอย่างยั่งยืน เป็นอีกหนึ่งพันธกิจของคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ในการบูรณาการการเรียนรู้ของนักศึกษากับการบริการวิชาการแก่สังคม เพื่อสร้างนักศึกษาพยาบาลที่มีความสามารถในการเข้าใจชุมชน ใช้องค์ความรู้ด้านสุขภาพเพื่อแก้ไขปัญหา และร่วมสร้างนวัตกรรมที่ตอบโจทย์การพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน
การดำเนินงานดังกล่าวเป็นการขับเคลื่อน SDG 3 การมีสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี ผ่านการเชื่อมโยง “การเรียนรู้ของนักศึกษา–ภูมิปัญญาชุมชน–บริการสุขภาพ–การเพิ่มมูลค่าทรัพยากรท้องถิ่น” สู่การสร้างนวัตกรรมสุขภาพบนฐานชุมชน และการพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน
